Według danych, opublikowanych przez brytyjski Narodowy Urząd Audytorski ( National Audit Office) w 2001 roku, przyrost liczby osób cierpiących na otyłość (klasyfikacja według indeksu BMI - Body Mass Index) znacznie zwiększył się podczas ostatnich 20 lat. W 1980 roku w Wielkiej Brytanii wśród dorosłych mężczyzn było 8% otyłych; w przypadku kobiet analogiczna wartość wynosiła 6%. W 1998 roku już 21% mężczyzn i 17% kobiet było otyłych. Niepokojące są również odpowiednie wskaźniki odnoszące się do dzieci i młodzieży - nagły wzrost liczby osób mających nadwagę lub cierpiących z powodu otyłości dotknął również i tę grupę (dotyczy to nawet bardzo małych dzieci).

Z danych zgromadzonych przez światową Organizację Zdrowia wynika, że otyłość stała się już problemem międzynarodowym. W istocie liczba osób otyłych na świecie przewyższa liczbę ludzi niedożywionych.

Koszty związane z otyłością są ogromne. Narodowy Urząd Audytorski ocenia, że w Wielkiej Brytanii otyłość jest, co roku bezpośrednim powodem przedwczesnej śmierci u 30 000 ludzi. W wyniku tej choroby stracono aż 18 milionów dni roboczych. Pięćset milionów funtów wydano na leczenie za pośrednictwem Narodowej Służby Zdrowia (National Health Service), natomiast całkowite koszty ekonomiczne wynoszą ponad 2 miliardy funtów rocznie. Otyłość to w rzeczywistości najważniejsza - zaraz po paleniu tytoniu - przyczyna problemów zdrowotnych w Wielkiej Brytanii. Problemy te nie dotyczą tylko i wyłącznie osób otyłych - wieloletnie badania wzrostu zachorowań na cukrzycę typu II wykazują, że zagrożeni tą chorobą są również ludzie, którzy nie są otyli. Nawet częste spożywanie słodyczy stanowi zbyt duże obciążenie wątroby ¹.

Zainteresowanie zdrowym odżywianiem się oraz troska o własną wagę są wśród konsumentów ogromne. Wskazówki ekspertów z dziedziny opieki medycznej i służby zdrowia są względnie proste - więcej ćwiczeń, mniej kaloryczne potrawy, ograniczenie spożycia tłuszczy i cukrów naturalnych, - ale zarazem bardzo trudne do przestrzegania.

Zbyt mała ilość ćwiczeń oraz siedzący tryb życia są niewątpliwie kluczowymi czynnikami powodującymi wzrost wagi. Ten problem dotyczy wielu z nas (w tym także dzieci). Nie możemy nie wspomnieć, że nadmierna konsumpcja jest również poważnym problemem>.

Picie niesłodzonych i dietetycznych napojów jest prostym sposobem obniżenia ilości kalorii spożywanych w ciągu dnia. Badania wykazały ponadto, że picie napojów bez kalorii lub niskokalorycznych może mieć pozytywny wpływ na całkowity bilans energetyczny.

Reasumując, należy stwierdzić, że organizm ludzki jest w stanie zachować równowagę metabolizmu tak, by była też zachowana stabilna waga. Sposób, w jaki ciało absorbuje kalorie z napojów, różni się od sposobu wchłaniania kalorii skonsumowanych w pokarmie. Wydaje się, że przyjmowanie płynów ma mały wpływ na przyswajanie spożywanych przez nas potraw. Oznacza to, że niezależnie od tego, czy wypijemy kieliszek wina (około 125 kalorii w 175 ml) czy szklankę wody (0 kalorii w 175 ml), niestety przyswoimy identyczną ilość kalorii z kolejnego posiłku.

Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Burgundzkim (2) ilustrowały to w sposób oczywisty. Do udziału w testach skierowano ochotników wybranych spośród studentów o normalnej wadze. Podczas badań trwających trzy tygodnie szczegółowo sprawdzano ilość potraw i napojów. Zadaniem uczestników było zachowanie zwyczajnej aktywności fizycznej; badani mogli także spożywać napoje z kofeiną i alkohole. Studenci otrzymywali czystą wodę mineralną lub niesłodzoną wodę mineralną o smaku pomarańczowym, a także słodzoną cukrem wodę o smaku pomarańczowym lub wodę o tym samym smaku, tyle, że słodzoną aspartamem.

Badania wykazały, że "bez względu na skład i objętość skonsumowanego napoju uczestnicy badań przyswajali podczas jedzenia identyczną ilość energii". Oznaczało to, że studenci pijący napoje słodzone cukrem skonsumowali w ciągu dnia mniej więcej 640 kalorii więcej niż studenci pijący wodę lub napoje słodzone aspartamem. Autorzy badań stwierdzają: "okazuje się, że kiedy dostępny jest tylko jeden rodzaj napoju ze smakiem lub bez smaku, właściwości smaku skonsumowanego napoju mają niewielki wpływ na jego skonsumowaną ilość. Z drugiej zaś strony pojemność skonsumowanego napoju nie miała wpływu na wartość energetyczną potrawy. Ponadto energia dostarczona w napojach zawierających cukier nie została rozpoznana przez mechanizm równowagi energetycznej".

Możliwe, że istnieje opóźniona reakcja w wyrównywaniu energii regulującej następstwo dostarczanych potraw, ale tym razem chodzi o nowe ustalenia, dotyczące porównania wielu badań przedstawionych w różnych źródłach z badaniami opublikowanymi w latach siedemdziesiątych. Według analiz Wooleya (3) z 1971 roku ludzie konsumują więcej kalorii, pijąc napoje wysokokaloryczne. Z kolei Spiegel (4) w 1973 roku pisał, że ludzie nie potrafią kompensować tych zmian w dostarczaniu kalorii za pomocą napojów dostosowanych do ilości pokarmów lub odpowiednich przerw między pokarmami.

W innych badaniach starano się udowodnić, że zawartość energetyczna napojów (włącznie z mlekiem i sokami), spożytych podczas posiłku lub przed nim, ma niewielki wpływ na wartość kaloryczną potrawy podczas tego posiłku lub podczas następnych. Niektórzy badacze zajmowali się też brakiem kompensacji kaloryczności potrawy w sposób odpowiedni na energię z alkoholi.

Wróćmy, zatem do kieliszka wina...

Jedna lampka wina dziennie podczas całego roku daje łącznie 45 625 kalorii. Jeśli kalorie te nie zostaną "spalone" podczas ćwiczeń lub innymi czynności o wysokim zużyciu energii, przeobrażą się w ponad pięć kilogramów tłuszczu. Zauważyliście Państwo, ile energii trzeba zużywać w sali gimnastycznej, aby pozbyć się jednego kilograma tłuszczu? Inaczej mówiąc, wymiana, - co najmniej raz dziennie - takiego napoju jak wino na napój mniej kaloryczny jest niezbędna.

Przypisy:

1. Sweet but deadly (Syndrome X), "New Scientist", 1 września 2001.
2. Short-term Effects of the Flavour of Drinks on Ingestive Behaviour in Man M. Beridot-Therond, I. Arts and M. Fantino Group Nutrition et Métabolisme Humaine, Université de Bourgogne, Dijon, "France Appetite" 1998 nr 31, s. 67-81; artykuł nr AP970153
3. O.W. Wooley, Long-term food regulation in the obese and non-obese, "Psychosomatic Medicine" 1971 nr 33, s. 436-443.
4. T.A. Spiegel, Caloric regulation of food intake in man, "Journal of Comparative and Physiological Psychology", 1973 nr 84, s. 24-37.