Nazywam się David Hattan i obecnie sprawuję funkcję przewodniczącego Wydziału do spraw Oceny Skutków Medycznych w Centrum Bezpieczeństwa Żywności i Żywienia FDA. Od 1978 roku zajmuję się sprawami bezpieczeństwa stosowania aspartamu i znam wyniki badań przeprowadzonych w celu oceny bezpiecznego stosowania tego właśnie dodatku spożywczego. Istnieje ponad 100 osobnych studiów toksykologicznych i klinicznych, przeprowadzonych w celu potwierdzenia bezpieczeństwa stosowania aspartamu jeszcze przed zatwierdzeniem go do powszechnego użytku. Od  czasu zatwierdzenia tego środka przez FDA (co maiło miejsce w 1981 roku) zostały przeprowadzone liczne prace badawcze dotyczące niektórych bardziej istotnych  informacji na temat niepożądanych efektów działania aspartamu. Poniżej przedstawiam zwięzłą reakcję na niektóre bezpodstawne twierdzenia o działaniu toksycznym, przedstawione przez Nancy Marklovą.

Po pierwsze, wiadomości o przyjmowaniu aspartamu przez pacjentów cierpiących później na stwardnienie rozsiane lub toczeń nie zostały udowodnione przez naukowców - oznacza to, że aspartam nie jest przyczyną pojawienia się tych zachorowań. W chorobach tych możliwe są nagłe polepszenia i pogorszenia stanu pacjentów, a więc prawdopodobne jest, że kiedy pacjenci przestali spożywać aspartam, mogli odczuć - najzupełniej przypadkowe - złagodzenie objawów. Nie są mi znane żadne wiarygodne dowody na wywoływanie przez aspartam chorób takich jak stwardnienie rozsiane lub toczeń.

Po drugie, twierdzenia, że efektem przyjmowania aspartamu jest produkcja metanolu, formaldehydu i kwasu mrówkowego, są prawdziwe. Podczas trawienia aspartam hydrolizuje się w jeden ze swoich składników - metanol, jak również w dwa aminokwasy - fenyloalaninę i kwas asparaginowy. Metanol ten zostaje wchłaniany przez komórki organizmu i metabolizowany pierwotnie w formaldehyd, i następnie w kwas mrówkowy. Kluczową informacją, jaka nie znalazła się w opisie pani Marklovej, jest fakt bardzo niskiego poziomu wchłaniania. W rzeczywistości istnieją potrawy, za pośrednictwem których przyjmujemy identyczną lub czasami nawet większą dawkę metanolu; są to na przykład: owoce cytrusowe, soki, pomidory i sok pomidorowy. Także przy przyjmowaniu etanolu mamy do czynienia z wchłanianiem zdecydowanie większych dawek metanolu. Dlatego właśnie w ostatecznej analizie ilość metanolu pochodząca z produktów zawierających aspartam jest identyczna z ilościami pochodzącymi z innych źródeł. Aspartam jest metabolizowany łatwo i w sposób naturalny - za pośrednictwem jednowęglowego cyklu biochemicznego - przekształcany w całkowicie niegroźne i naturalne pierwiastki.

Po trzecie, twierdzenie, że dwa aminokwasy - fenyloalanina i kwas asparaginowy - mogą wywołać efekty neurotoksyczne jest prawdą w przypadku niektórych jednostek, przy dosyć dużych dawkach. Jedyną częścią populacji potencjalnie skłonną do niepożądanego reagowania na fenyloalaninę są chorzy na fenyloketonurię. W tym wypadku pokarm o znacznie wyższym poziomie pochodzącej z protein fenyloalaniny przyczynia się do o wiele wyższego działania toksycznego u tych osób. Ci właśnie chorzy na fenyloketonurię, którzy starają się troskliwie kontrolować poziom fenyloalaniny w swoich organizmach, mogą to uczynić w łatwy sposób - sprawdzając ilość fenyloalaniny dodanej do produktów zawierających aspartam. Zaleca się też, aby po prostu nie spożywały produktów tego typu. FDA wymaga, aby produkty zawierające aspartam były specjalnie oznaczone - tak, aby chorzy na fenyloketonurię byli świadomi jego obecności w danych produktach. Jeśli chodzi o drugi aminokwas w aspartamie - kwas asparaginowy - jego stężenie w organizmie po spożyciu aspartamu jest wielokrotnie niższe od wartości, przy których zaobserwowano niekorzystne oddziaływanie na mózg zwierząt lub ludzi. W rzeczywistości nie wiadomo nawet, czy dane uzyskane w wyniku badań prowadzonych na zwierzętach dotyczą również ludzi.

Po czwarte, istnieją badania prowadzone na zwierzętach i ludziach, mające na celu ocenę możliwości spowodowania przez aspartam ataków lub podwyższania skłonności do ataków. W pracach klinicznych z dorosłymi i dziećmi z już występującymi atakami nie znaleziono żadnego dowodu, iż aspartam jest przyczyną pojawiania się lub nasilenia ataków u jednostek ze skłonnością do nich. Przeprowadzono uzupełniające badania na eksperymentalnych zwierzęcych modelach ze skłonnością do ataków, aby ocenić możliwy wpływ aspartamu na częstotliwość ataków. Wynik ponownie się potwierdził - nie udowodniono żadnego wpływu na częstotliwość i nasilenie ataków.

Po piąte, aspartam został kompleksowo oceniony ze względu na możliwe wpływy na reprodukcję i wady wrodzone. W żadnym przypadku wśród testowanych zwierząt nie udowodniono wpływów aspartamu, mimo że badanym jednostkom podano o wiele razy wyższe dawki niż przyjmowane przez ludzi.

Po szóste, niedawne twierdzenia o rzekomym wpływie aspartamu na wzrost ilości przypadków pojawienia się nowotworów mózgu w populacji ludzkiej zostały całkowicie zdezawuowane tak ze strony rządu, jak również ze strony naukowców akademickich.

Internet umożliwia wygodny sposób przekazywania informacji różnego typu. Niestety czytelnik tych informacji nie ma możliwości sprawdzenia ich treści i prawdziwości. Istnieje wiele stron WWW, na których regularnie publikowane są informacje o negatywnych reakcjach prawdopodobnie spowodowanych aspartamem. Hipotezy te przyjmowane są na podstawie niesprawdzonych wiadomości, których nie można potwierdzić. Próby potwierdzenia negatywnych reakcji wynikających ze spożycia aspartamu okazały się dotychczas bezskuteczne. FDA w dalszym ciągu uważa aspartam za jeden z najbardziej precyzyjnie badanych dodatków spożywczych. Informacje te stanowią potwierdzenie bezpieczeństwa aspartamu.

David G. Hattan, Ph.D.
Dyrektor Wydziału do spraw Oceniania Skutków Medycznych